Σαν την Ιερουσαλήμ; Η τολμηρή ιδέα που ξαναφέρνει τα τείχη και τα μυστικά της παλιάς Χαλκίδας στο φως

Πόσοι από τους σημερινούς κατοίκους ή τους επισκέπτες που περπατούν στην προκυμαία της Χαλκίδας γνωρίζουν πραγματικά πώς έμοιαζε η πόλη όταν την περιέβαλλαν επιβλητικά ενετικά και οθωμανικά τείχη; Μια πρωτοβουλία με ισχυρό πολιτιστικό αποτύπωμα έρχεται να καλύψει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην τοπική ταυτότητα, θέτοντας στο τραπέζι τη δημιουργία ενός σύγχρονου Φωτογραφικού Μουσείου — ενός χώρου που δεν θα είναι απλώς μια συλλογή αρχείων, αλλά μια ζωντανή χρονοκάψουλα.

Την πρόταση αυτή καταθέτει δημόσια ο γνωστός ερευνητής, εκδότης και συγγραφέας Βάγιας Κατσός μέσα από τις σελίδες του νέου του βιβλίου «Η ταυτότητα της Χαλκίδας» (σσ. 40–42). Πρόκειται για ένα έργο που φιλοδοξεί να επανακαθορίσει τη σχέση της πόλης με το μακραίωνο παρελθόν της, προτείνοντας συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες δράσεις για να αναδειχθούν οι μοναδικότητες της ευβοϊκής πρωτεύουσας.

Το πανόραμα από το 1860 και τα κτίρια-τοπόσημα

Η Χαλκίδα υπήρξε από τα πρώτα αστικά κέντρα της μετεπαναστατικής Ελλάδας που αποτυπώθηκαν στον φωτογραφικό φακό των περιηγητών και των πρωτοπόρων της φωτογραφίας. Από τη δεκαετία του 1860 μέχρι τις σαρωτικές κατεδαφίσεις και την ανοικοδόμηση του 20ού αιώνα, ένα τεράστιο κομμάτι της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της φυσιογνωμίας χάθηκε οριστικά.

Η πρόταση του κ. Κατσού προβλέπει τη μόνιμη στέγαση και έκθεση αυτού του ανεκτίμητου φωτογραφικού θησαυρού σε έναν εμβληματικό χώρο. Ως ιδανικές επιλογές υποδεικνύονται:

• Οι ιστορικές αποθήκες του ΟΣΕ, σε απόσταση αναπνοής από το Ευρίπειο Μουσείο, δημιουργώντας έναν ενιαίο μουσειακό άξονα.
• Το χαρακτηριστικό ακίνητο επί της οδού Παίδων, στην καρδιά του ιστορικού ιστού.
• Κάθε άλλος κατάλληλος χώρος που μπορεί να αποκτήσει ξανά ζωή μέσα από τον πολιτισμό.

Το «κλειδί» της βιωσιμότητας: Μια μακέτα κινηματογραφικής ακρίβειας

Για να μην παραμείνει το εγχείρημα ένα στατικό αρχείο που θα επισκέπτονται μόνο ελάχιστοι μυημένοι, ο σχεδιασμός ενσωματώνει έναν ισχυρό πόλο έλξης: την κατασκευή μιας εντυπωσιακής, μεγάλης κλίμακας μακέτας με εξαιρετική λεπτομέρεια και κινηματογραφική αισθητική.

Σε αυτή θα αναπαρίσταται με ιστορική ακρίβεια η μετεπαναστατική καστροπολιτεία:

• Το επιβλητικό Κάστρο της Χαλκίδας (Negroponte / Eğriboz), το οποίο ισοπεδώθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα για να ανοίξει ο δρόμος στον εκσυγχρονισμό.
• Η τεράστια οχυρωματική τάφρος με τις γέφυρες.
• Το ιστορικό Προάστιο, αποτυπώνοντας την πολεοδομική εικόνα όπως καταγράφηκε γύρω στο 1840.

Μια εξίσου τολμηρή εναλλακτική που εισηγείται ο συγγραφέας προβλέπει την τοποθέτηση αυτής της μακέτας σε ανοιχτό δημόσιο χώρο —όπως το νέο Πάρκο στην ιστορική πηγή της Αρέθουσας— με τη χρήση ειδικών, ανθεκτικών υλικών. Το συγκεκριμένο μοντέλο ακολουθεί επιτυχημένα διεθνή παραδείγματα, με χαρακτηριστικότερο εκείνο της Ιερουσαλήμ, όπου υπαίθριες τρισδιάστατες αναπαραστάσεις της αρχαίας πόλης αποτελούν κορυφαία τουριστικά αξιοθέατα παγκόσμιας εμβέλειας.

Επαναπροσδιορίζοντας το τουριστικό προϊόν της πόλης

Η δημιουργία ενός τέτοιου πυρήνα δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ιστορικής νοσταλγίας. Σε μια περίοδο όπου ο πολιτιστικός τουρισμός αναζητά αυθεντικές εμπειρίες και σύγχρονη οπτική αφήγηση, η ανάδειξη της άγνωστης όψης της Χαλκίδας μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός αναπτυξιακός μοχλός. Με τη βοήθεια και των σύγχρονων ψηφιακών μέσων —όπως η τρισδιάστατη αναπαράσταση του 1840 που επιμελήθηκαν οι Γιάννης Μύταλας (3D) και Βάγιας Κατσός— η πόλη μπορεί επιτέλους να αποκτήσει το δικό της σημείο αναφοράς για τις γενιές που έρχονται.

(Πληροφορίες & παραγγελίες για το βιβλίο «Η ταυτότητα της Χαλκίδας»: 697 921 7154,  ή στο [email protected])