Ούτε ένας χρόνος από την ανάπλαση: Τα δέντρα έπεσαν με την πρώτη καταιγίδα και τα ερωτήματα για τις ευθύνες «καίνε» τη δημοτική αρχή

Ένα ξαφνικό ξέσπασμα του καιρού αρκεί συχνά για να δοκιμάσει τις αντοχές των υποδομών μιας πόλης. Στην περίπτωση όμως της οδού Ελευθερίου Βενιζέλου στη Χαλκίδα, η πρόσφατη κακοκαιρία δεν δοκίμασε απλώς τα χώματα και τα φυτά, αλλά έφερε στο φως τα δομικά ερωτήματα που συνοδεύουν εδώ και μήνες ένα από τα πλέον πολυσυζητημένα έργα της πρωτεύουσας της Εύβοιας.

Το γεγονός: Αγώνας μέσα στη λάσπη και τη βροχή

Το πρωινό της Τετάρτης, το σκηνικό στο ύψος των Δικαστηρίων Χαλκίδας παρέπεμπε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Υπό σφοδρή βροχόπτωση και ριπές ανέμου, περίπου δέκα εργαζόμενοι των συνεργείων του Δήμου Χαλκιδέων, εξοπλισμένοι με κίτρινα αδιάβροχα, επιχειρούσαν στη διαχωριστική νησίδα της οδού Βενιζέλου.

Η κατάσταση στο οδόστρωμα απαιτούσε άμεση αντίδραση. Αρκετά από τα νεοφυτεμένα δέντρα είχαν υποκύψει στην πίεση των ανέμων, λυγίζοντας ή πέφτοντας επικίνδυνα προς το ρεύμα κυκλοφορίας των οχημάτων. Οι εργάτες, μέσα σε αντίξοες συνθήκες, έδιναν μάχη για να μαζέψουν τα πεσμένα κλαδιά, να ανοίξουν το δρόμο και να δέσουν εκ νέου με σχοινιά και πρόχειρους πασσάλους όσα δέντρα κινδύνευαν με πλήρη αποκόλληση.

Από πλευράς πολιτικής προστασίας και άμεσης επέμβασης, η αυταπάρνηση των εργαζομένων ήταν αδιαμφισβήτητη, αποτρέποντας πιθανά τροχαία ατυχήματα. Όμως, εκεί ακριβώς όπου τελειώνει η ανακούφιση για την αποφυγή των χειρότερων, αρχίζει το ρεπορτάζ.

Η ανατομία της ευθύνης: Τυχαίο φαινόμενο ή κακοτεχνία;

Η οδός Βενιζέλου δεν αποτελεί έναν τυχαίο δρόμο της πόλης. Πρόκειται για ένα έργο ανάπλασης που ταλαιπώρησε επαγγελματίες και κατοίκους, δέχτηκε σφοδρή κριτική για τα χρονοδιαγράμματα και παραδόθηκε πριν από λίγους μήνες.

Όταν σε ένα πρόσφατα αναπλασμένο τμήμα τα νεοφυτεμένα δέντρα δεν αντέχουν σε ένα σύνηθες κύμα κακοκαιρίας, το συμπέρασμα δεν μπορεί να εξαντλείται στην «οργή της φύσης». Οι προδιαγραφές των δημοσίων έργων περιλαμβάνουν σαφείς τεχνικές οδηγίες:

• Επαρκές βάθος λάκκων φύτευσης.
• Σωστή επιλογή εδάφους και ριζικού συστήματος.
• Τριπλή ή διπλή σταθερή πασσάλωση με ειδικούς ιμάντες αντιστήριξης, σχεδιασμένους να απορροφούν τα φορτία των ισχυρών ανέμων.

Αν τα δέντρα ξεριζώνονται με τα πρώτα μποφόρ, τότε είτε η μελέτη ήταν ελλιπής είτε η εκτέλεση από τον εργολάβο υπήρξε πρόχειρη.

Το θεσμικό ερώτημα: Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;

Εδώ εντοπίζεται η καρδιά του ζητήματος, την οποία καμία διοίκηση δεν μπορεί να παρακάμψει. Σύμφωνα με τον Νόμο 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων έργων, ένα έργο δεν θεωρείται «τελειωμένη υπόθεση» με το που φεύγουν τα συνεργεία:

1. Η περίοδος εγγύησης: Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, μεσολαβεί υποχρεωτική περίοδος συντήρησης και εγγύησης (συνήθως 15 μήνες ή και παραπάνω) μέχρι την Οριστική Παραλαβή. Καθώς δεν έχει συμπληρωθεί ούτε χρόνος, το έργο της Βενιζέλου βρίσκεται πλήρως υπό τη συμβατική ομπρέλα ευθύνης του αναδόχου.
2. Η υποχρέωση του αναδόχου: Εάν διαπιστωθούν αστοχίες, κακοτεχνίες ή ανεπαρκής στήριξη των φυτεύσεων, ο ανάδοχος υποχρεούται με δική του αποκλειστική δαπάνη να αποκαταστήσει τις ζημιές, να αντικαταστήσει όσα δέντρα καταστράφηκαν και να εφαρμόσει τη σωστή στήριξη. Ο Δήμος κρατά εγγυητικές επιστολές καλής εκτέλεσης ακριβώς για αυτόν τον λόγο.
3. Ο ρόλος των δημοτικών συνεργείων: Η απομάκρυνση των πεσμένων δέντρων την ώρα της καταιγίδας ήταν αυτονόητη ενέργεια ασφαλείας. Όμως, αν η μόνιμη επαναφύτευση, η στήριξη και το κόστος των υλικών φορτωθούν στις υπηρεσίες πρασίνου του Δήμου Χαλκιδέων, τότε οι δημότες πληρώνουν δύο φορές το ίδιο έργο: μία στον εργολάβο και μία από τους δικούς τους φόρους.

Τα ερωτήματα που ζητούν απάντηση

Η δημοσιογραφική έρευνα θέτει τα ερωτήματα δημόσια προς τη δημοτική αρχή της Έλενας Βάκα και τις τεχνικές υπηρεσίες:

1. Είχαν ελεγχθεί και εγκριθεί από την επίβλεψη του Δήμου οι μέθοδοι στήριξης των δέντρων πριν από την παράδοση του τμήματος στην κυκλοφορία;
2. Έχει συνταχθεί τεχνική έκθεση καταγραφής των ζημιών μετά την κακοκαιρία, ώστε να κληθεί επισήμως ο εργολάβος να τις αποκαταστήσει εντός των συμβατικών του υποχρεώσεων;
3. Θα ενεργοποιηθούν οι ρήτρες εγγύησης του έργου ή θα επιλεγεί η σιωπηρή κάλυψη των κακοτεχνιών από το ταμείο και το προσωπικό του Δήμου;

Οι πολίτες της Χαλκίδας έχουν κουραστεί από επικοινωνιακές διαχειρίσεις κρίσεων. Απαιτούν έργα που αντέχουν στον χρόνο, ασφάλεια στην καθημερινότητά τους και, κυρίως, απόλυτη διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.