Live Χάρτης: Που έχει τσούχτρες, μωβ μέδουσες στη Χαλκίδα και όλη την Εύβοια

Το φαινόμενο της εμφάνισης των μωβ μεδουσών (Pelagia noctiluca) στις ελληνικές θάλασσες συνεχίζει να απασχολεί έντονα τους λουόμενους, τους επαγγελματίες του τουρισμού και την επιστημονική κοινότητα. Το τελευταίο διάστημα, έντονη κινητικότητα και ανησυχία έχει καταγραφεί στην περιοχή της Χαλκίδας, στον Ευβοϊκό Κόλπο καθώς και σε αρκετές παραλίες της Εύβοιας, καθώς οι βιολογικοί κύκλοι και τα θαλάσσια ρεύματα μεταφέρουν αυτούς τους ανεπιθύμητους «επισκέπτες» κοντά στις ακτές.

Η έξαρση της Pelagia noctiluca στην Ελλάδα

Η μωβ μέδουσα είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά αλλά και επικίνδυνα είδη τσούχτρας στη Μεσόγειο, καθώς το τσίμπημά της είναι ιδιαίτερα επώδυνο λόγω των νευροτοξινών που απελευθερώνει. Η ικανότητά της να σχηματίζει μαζικές εξάρσεις (blooms) την καθιστά, παράλληλα, έναν σημαντικό δείκτη για την υγεία και τις ισορροπίες του θαλάσσιου οικοσυστήματος (όπως η κλιματική αλλαγή, η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων και η υπεραλίευση των φυσικών της θηρευτών).

Η Επιστήμη των Πολιτών: Από το 2018 στο Σήμερα

Η παρακολούθηση αυτού του φαινομένου στην Ελλάδα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην Επιστήμη των Πολιτών (Citizen Science), όπου οι ίδιοι οι πολίτες, οι κολυμβητές και οι δύτες γίνονται τα «μάτια» των επιστημόνων.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, λειτουργεί το Pelagia Logbook, ένα καινοτόμο πρόγραμμα που καταγράφει τις εμφανίσεις της μωβ μέδουσας στα ελληνικά παράκτια ύδατα σε πραγματικό χρόνο (live). Κάθε πολίτης μπορεί να ανατρέξει στον διαδραστικό χάρτη για να δει ποιες παραλίες στη Χαλκίδα, την Εύβοια και την υπόλοιπη Ελλάδα έχουν πρόσφατες καταγραφές, ώστε να προγραμματίσει με ασφάλεια το μπάνιο του.

• Το ξεκίνημα (2018): Το επίσημο πρόγραμμα καταγραφής μεδουσών στην Ελλάδα ξεκίνησε το 2018 από το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας, προσφέροντας για χρόνια πολύτιμα δεδομένα για τις μετακινήσεις τους.
• Η νέα εποχή (Από το 2025): Πλέον, το κρίσιμο αυτό πρόγραμμα συνεχίζεται και αναβαθμίζεται υπό την αιγίδα της εταιρείας περιβαλλοντικών συμβουλευτικών υπηρεσιών και έρευνας άγριας ζωής Merman Conservation Expeditions Ltd.

Pelagia Logbook: Δείτε τον Live Χάρτη

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε (iNaturalist)

Η χαρτογράφηση των ανθίσεων εξαρτάται από τη δική μας συμμετοχή. Αν βρεθείτε σε κάποια παραλία της Εύβοιας ή της Χαλκίδας και εντοπίσετε μωβ μέδουσες (ή οποιοδήποτε άλλο είδος μέδουσας), μπορείτε να βγάλετε μια φωτογραφία και να κάνετε την καταγραφή σας στην πλατφόρμα iNaturalist. Κάθε εγγραφή βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν τη χωρική και χρονική κατανομή του φαινομένου.

• Κάντε την καταγραφή σας εδώ: Jellyfish of Greece – iNaturalist

Τι να κάνετε σε περίπτωση τσιμπήματος από Μωβ Μέδουσα

Αν κολυμπάτε στον Ευβοϊκό και δεχτείτε τσίμπημα, ακολουθήστε τα παρακάτω βασικά βήματα:

1. Ξεπλύνετε αμέσως την περιοχή με θαλασσινό νερό (ποτέ με γλυκό νερό, καθώς ενεργοποιεί τα εναπομείναντα κεντριά).
2. Αφαιρέστε τυχόν υπολείμματα πλοκαμιών χρησιμοποιώντας μια πλαστική κάρτα (π.χ. πιστωτική) ή τσιμπιδάκι, και όχι με γυμνά χέρια.
3. Εφαρμόστε μείγμα μαγειρικής σόδας με θαλασσινό νερό (σε αναλογία 1:1) πάνω στο σημείο για 2 λεπτά, καθώς αυτό σταματά την έκκριση επιπλέον τοξίνης.
4. Χρησιμοποιήστε πάγο (καλυμμένο με σακούλα ή πανί) για 5-15 λεπτά για να μειωθεί ο πόνος και το πρήξιμο.
5. Αν τα συμπτώματα είναι έντονα (δύσπνοια, ταχυκαρδία, ζάλη), αναζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια.

Η γνώση, η πρόληψη και η χρήση των live εργαλείων καταγραφής είναι οι καλύτεροι σύμμαχοί μας για ασφαλείς εξορμήσεις στις θάλασσες της Εύβοιας.