Η εφαρμογή ενός συστήματος ελεγχόμενης στάθμευσης στο κέντρο της Χαλκίδας με αποκλειστικές θέσεις για μόνιμους κατοίκους αποτελεί μια «συνταγή» που, αντί να λύσει το κυκλοφοριακό, πρόκειται να οδηγήσει σε απόλυτο κυκλοφοριακό χάος. Η ανάλυση του προβλήματος δεν βασίζεται σε υποθέσεις, αλλά σε δύο αμείλικτους, μετρήσιμους παράγοντες: τη μοναδική (και προβληματική για το αυτοκίνητο) γεωγραφία της πόλης και την πρόσφατη απώλεια θέσεων λόγω του ποδηλατοδρόμου.
1. Ο Νόμος της προσφοράς και της ζήτησης (Πάμε στα βασικά Μαθηματικά του «Χ» και του «Ψ»)
Κάθε πόλη, ανεξαρτήτως μεγέθους, συγκεντρώνει στο κέντρο της τις βασικές της λειτουργίες. Στη Χαλκίδα, η κίτρινη ζώνη του χάρτη (Γέφυρα – Κώτσου – Πυροσβεστική – Σιώκου – Σταμούλη – Γαζέπη – Νεοφύτου – Περικλέους Σταύρου – Παραλία) συμπυκνώνει τα πάντα:
- Εμπορικά καταστήματα και χώρους εστίασης.
- City hotels, τράπεζες, δικαστήρια, ΙΚΑ, ΟΤΕ, διαγνωστικά κέντρα.
- Τη δημοτική αγορά.
- Γραφεία και δημόσιες υπηρεσίες
- ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ
Αυτές οι υπηρεσίες δημιουργούν μια σταθερή, ανελαστική ανάγκη: Έστω X επισκέπτες και εργαζόμενοι που πρέπει οπωσδήποτε να κατέβουν στο κέντρο καθημερινά. Αυτοί οι X άνθρωποι χρειάζονται Ψ διαθέσιμες θέσεις στάθμευσης (εκτός των θέσεων των μονίμων) για να εξυπηρετηθούν.
Το Ψ = Όλες οι διαθέσιμες θέσεις (σε πάρκινγκ, δρόμους, με ή χωρίς χρέωση, αλάνες κλπ), πλην τις θέσεις μόνιμων κατοίκων πλην τις θέσεις που χάθηκαν από τον ποδηλατόδρομο
Όταν εφαρμόζεται ελεγχόμενη στάθμευση, οι επισκέπτες αναγκάζονται να αναζητήσουν θέση σε μια μεγαλύτερη ακτίνα, στην κόκκινη ζώνη (Γέφυρα – Βούρκος – 4ο Γυμνάσιο – Παλιό Νοσοκομείο – Προσκοπείο – Μιαούλη – Φαρμακίδου) που και πάλι θα έχει θέσεις για μόνιμους κατοίκους. Εδώ ακριβώς αποτυγχάνει η εξίσωση, για δύο λόγους:
Α. Το γεωγραφικό παράδοξο της Χαλκίδας: Η «Μισή» πόλη
Αν η Χαλκίδα ήταν μια τυπική ηπειρωτική πόλη (π.χ. όπως η Λάρισα, που είναι χτισμένα σε πεδιάδα), το κέντρο της θα περιβαλλόταν από έναν πλήρη κύκλο 360 μοιρών.
Η Χαλκίδα όμως είναι η μοναδική πόλη χτισμένη πάνω σε δύο όχθες, με το ιστορικό και εμπορικό της κέντρο να βρίσκεται στην πλευρά του νησιού (Εύβοια), ακριβώς πάνω στον πορθμό του Ευρίπου και ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΣΥΜΜΕΤΡΙΚΗ ΡΥΜΟΤΟΜΙΑ
Κοιτάζοντας τον χάρτη, η μισή ακτίνα της κόκκινης ζώνης είναι… θάλασσα! * Αν στη θέση της θάλασσας υπήρχε στεριά με κτίρια και δρόμους, η πόλη θα διέθετε τις διπλάσιες θέσεις στάθμευσης (2⋅Ψ) για να απορροφήσει τους X επισκέπτες.
- Τώρα, επειδή η γεωγραφία κόβει τον ζωτικό χώρο στη μέση, οι X επισκέπτες και εργαζόμενοι αναγκάζονται να στριμωχτούν στο μισό εμβαδόν.
Β. Το «Χτύπημα» του Ποδηλατοδρόμου
Σε αυτό το ήδη γεωγραφικά ακρωτηριασμένο κέντρο, ήρθε να προστεθεί η κατασκευή του ποδηλατοδρόμου. Ο ποδηλατόδρομος αφαίρεσε βίαια δεκάδες (ίσως και εκατοντάδες συνολικά) θέσεις στάθμευσης, οι οποίες χρησιμοποιούνταν κατά κύριο λόγο από επισκέπτες και εργαζόμενους. Συνεπώς, η εξίσωση διαμορφώνεται ως εξής: Οι X ανάγκες παραμένουν σταθερές, αλλά οι Ψ θέσεις μειώθηκαν δραματικά λόγω του ποδηλατοδρόμου και τώρα θα μειωθούν σχεδόν στο μηδέν για τους επισκέπτες, λόγω της δέσμευσης των υπολοίπων για τους μόνιμους κατοίκους.
2. Οι συνέπειες: Γιατί θα έρθει το απόλυτο ΧΑΟΣ
Αν κλειδωθούν οι θέσεις της κόκκινης και κίτρινης ζώνης για τους μόνιμους κατοίκους, το αποτέλεσμα θα είναι άμεσο και καταστροφικό:
- Το φαινόμενο του «ατέρμονου κύκλου» (Cruising): Εκατοντάδες οδηγοί θα περιστρέφονται συνεχώς γύρω από τα ίδια οικοδομικά τετράγωνα ψάχνοντας τις ελάχιστες «ελεύθερες» θέσεις. Αυτό θα αυξήσει την κίνηση, τους ρύπους και τον εκνευρισμό στους δρόμους.
- Παράνομη και διπλοπαρκαρισμένη στάθμευση: Όταν ο εργαζόμενος ή ο πολίτης που πρέπει να πάει στα δικαστήρια ή στο διαγνωστικό κέντρο και δεν βρίσκει πουθενά να σταθεί, θα σταματάει με αλάρμ να ανεβάσει κατεβάσει κόσμο, θα διπλοπαρκάρει πάνω στις γραμμές, κλείνοντας τον ποδηλατόδρομο ή μπλοκάροντας τη μοναδική λωρίδα κυκλοφορίας. Το κέντρο θα «παραλύει» μέσα σε λίγα λεπτά.
- Οικονομικός στραγγαλισμός του κέντρου: Όταν η πρόσβαση στο κέντρο μετατρέπεται σε καθημερινό Γολγοθά, ο καταναλωτής και ο επισκέπτης αλλάζουν συνήθειες. Αν κάποιος χρειάζεται να «κυκλώνει» το κέντρο για μισή ώρα απλώς και μόνο για να ψωνίσει ή να πιει έναν καφέ στην παραλία, πολύ γρήγορα θα εγκαταλείψει την προσπάθεια.Το αποτέλεσμα; Η αγοραστική δύναμη θα μετατοπιστεί αυτόματα εκτός αστικού ιστού. Οι καταναλωτές θα στραφούν στα μεγάλα πολυκαταστήματα και τις αλυσίδες της περιφέρειας, που προσφέρουν άνετο και δωρεάν parking. Αυτό θα στερήσει ζωτικό τζίρο από τα εμπορικά καταστήματα και τα καφέ της κίτρινης ζώνης, οδηγώντας τις τοπικές επιχειρήσεις σε μαρασμό και λουκέτα.
Συμπέρασμα
Η ελεγχόμενη στάθμευση με θέσεις μονίμων είναι ένα μέτρο που λειτουργεί σε πόλεις με συμμετρική ρυμοτομία, μεγάλες εναλλακτικές εκτάσεις (οικόπεδα/parking) και πλήρη κυκλική γεωγραφική ανάπτυξη. Στη Χαλκίδα, όπου η θάλασσα «κλέβει» το 50% του διαθέσιμου χώρου και ο ποδηλατόδρομος έχει ήδη στενέψει τα περιθώρια, το μέτρο αυτό δεν θα φέρει τάξη.
Το να σχεδιάζεις ελεγχόμενη στάθμευση στη Χαλκίδα σαν να πρόκειται για μια οποιαδήποτε ηπειρωτική πόλη, είναι το ίδιο παράλογο με το να προσπαθείς να μαζέψεις την ίδια ποσότητα μέλι βάζοντας τις μέλισσες να εργαστούν στην ακροθαλασσιά. Οι μέλισσες στο βουνό έχουν έναν ολόκληρο κύκλο 360 μοιρών για να πετάξουν και να απλωθούν. Οι μέλισσες της Χαλκίδας, όμως, βρίσκουν μπροστά τους τη θάλασσα, χάνοντας τη μισή τους ακτίνα δράσης.
Αν οι αρμόδιοι συνεχίσουν να αγνοούν τη μοναδική γεωγραφία της πόλης μας, το μόνο που θα καταφέρουν είναι να «πνίξουν» την κίνηση και την οικονομία του κέντρου στον Ευρίπο, μετατρέποντας μια θεωρητική μελέτη στο απόλυτο πρακτικό χάος. Θα διώξει τους επισκέπτες, θα εξοντώσουν τους εργαζόμενους με επιπλέον κόστη και θα μετατρέψουν το στενό «στεγνό» κέντρο της πόλης σε μια μόνιμα μποτιλιαρισμένη παγίδα.
ΚΑΙ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΕΠΙΛΟΓΟ
Εν κατακλείδι, δεν μπορείς να εφαρμόζεις παντού τις ίδιες λύσεις.
Οι επισκέπτες και οι εργαζόμενοι της Χαλκίδας είναι αυτές οι «μέλισσες» που ζητούν χώρο να κινηθούν και να στηρίξουν την τοπική αγορά. Αν τους στερήσουμε και τις ελάχιστες θέσεις που απέμειναν, περιορίζοντάς τους σε μια γεωγραφικά ακρωτηριασμένη ζώνη, το κέντρο της Χαλκίδας δεν θα δει «μέλι» (ανάπτυξη), αλλά το πιο πικρό κυκλοφοριακό και οικονομικό ναυάγιο.
